Dalam Crimineel Wetboek (Kitab Undang – Undang Hukum Pidana) tahun 1809 dijelaskan pengertian,”Kesengajaan adalah kemauan untuk melakukan atau tidak melakukan perbuatan – perbuatan yang dilarang atau diperintahkan oleh undang – undang”.

Dalam Memorie van Toelichting (MvT) Menteri Kehakiman pada waktu mengajukan Crimineel Wetboek  tahun 1881 (kemudian menjadi Kitab Undang – Undang Hukum Pidana tahun 1951), dimuat antara lain bahwa kesengajaan itu adalah dengan sadar berkehendak untuk melakukan suatu kejahatan tertentu (de bewuste richting van den wil op een bepaald misdrijf).

Menurut Prof. SATOCHID KARTANEGARA, yang dimaksud dengan “opzet willens en weten”  (dikehendaki dan diketahui) adalah “Seseorang yang melakukan suatu perbuatan dengan sengaja harus menghendaki (willen) perbuatan itu serta harus menginsafi atau mengerti (weten) akan akibat dari perbuatan itu”.

“Kehendak” dapat ditujukan terhadap:

  1. Perbuatan yang dilarang;
  2. Akibat yang dilarang.

Pengertian “kesengajaan” dalam hukum pidana dikenal 2 (dua) teori, yaitu:

  1. Teori Kehendak (Wilstheorie)
  2. Teori Membayangkan (Voorstellingstheorie);

Teori Kehendak (Wilstheorie) dikemukakan oleh VON HIPPEL  dalam bukunya Die Grenze Vorsatz und Fahrlassigkeit tahun 1903, yang menyatakan kesengajaan adalah kehendak membuat suatu tindakan dan kehendak menimbulkan suatu akibat dari tindakan itu. Akibat dikehendaki apabila akibat itu yang menjadi maksud dari tindakan tersebut.

Teori membayangkan (Voorstellingstheorie) dikemukakan oleh FRANK dalam bukunya Festschrift Gieszen tahun 1907 yang menyatakan bahwa manusia tidak mungkin dapat menghendaki suatu akibat; manusia hanya dapat mengingini, mengharapkan dan membayangkan (voorstellen) kemungkinan adanya suatu akibat.

Teori tentang kehendak terbagi menjadi 2 (dua) ajaran, yaitu:

  1. Determinisme, berpendapat bahwa manusia tidak mempunyai kehendak bebas. Manusia melakukan suatu perbuatan didorong oleh beberapa hal, baik yang berasal dari dalam dirinya maupun dari luar dirinya;
  2. Indeterminisme, aliran ini muncul sebagai reaksi dari aliran determinasi, yang menyatakan bahwa walaupun untuk melakukan sesuatu perbuatan dipengaruhi oleh bakat dan milieu, manusia dapat menentukan kehendaknya secara bebas.

Aliran Determinisme tidak dapat diterapkan dalam hukum pidana karena akan menimbulkan kesulitan dalam hal pertanggungjawaban terhadap seseorang yang diduga melakukan suatu Tindak Pidana atau kejahatan (criminal act). Efek domino dari “Aliran Determinisme“ kemudian muncul “Determinisme Modern”  yang menyatakan bahwa, “Manusia adalah anggota masyarakat, dan sebagai anggota masyarakat apabila melanggar ketertiban umum, maka ia bertanggungjawab atas perbuatannya”. Menurut pendapat Penulis, dengan adanya frasa “melanggar ketertiban umum”, maka perbuatan orang tersebut dapat dikualifikasikan sebagai melawan hukum menurut konsepsi hukum pidana (wederrechttelijkheid) karena bertentangan dengan kepantasan dalam masyarakat dan bertentangan dengan kewajiban hukum anggota masyarakat yang ditentukan dalam undang – undang.

Secara umum, para ahli hukum pidana menyebutkan adanya 3 (tiga) macam bentuk kesengajaan (opzet), yaitu:

  1. Kesengajaan sebagai maksud (opzet als oogmerk);
  2. Kesengajaan dengan keinsafan pasti (opzet als zekerheidsbewustzijn);
  3. Kesengajaan dengan keinsafan kemungkinan (dolus eventualis).

Sengaja sebagai maksud menurut MvT adalah dikehendaki dan dimengerti. Kesengajaan dengan keinsafan pasti yaitu si pelaku menyadari bahwa dengan melakukan perbuatan itu, pasti akan timbul perbuatan lain. Kesengajaan dengan keinsafan kemungkinan (dolus eventualis) disebut juga “kesengajaan dengan kesadaran kemungkinan”, bahwa seseorang melakukan perbuatan dengan tujuan untuk menimbulkan suatu akibat tertentu.

Created  and Posted By:
Appe Hamonangan Hutauruk, SH., MH.
Lecturer, Advocate and Legal Consultant
Handphone: 0818964919, 085959597919, 081213502002


About Author: Appe Hamonangan Hutauruk

Appe Hamonangan Hutauruk selaku Penulis tunggal pada Website: "Law Firm Appe Hamonangan Hutauruk & Associates" adalah seorang "Pegiat Penegakkan Hukum dan Hak Asasi Manusia" serta "Pemerhati Sosial Kemasyarakatan" yang berprofesi sebagai Advokat (Advocate), Konsultan Hukum (Legal Consultant) dan Dosen (lecturer) pada salah satu Universitas swasta di Jakarta, selain itu juga menduduki jabatan sebagai Ketua Umum pada Lembaga Swadaya Masyarakat (LSM) bernama "Komunitas Masyarakat Anti Korupsi dan Penggelapan Pajak (KOMAKOPEPA).


Leave a Reply

Your email address will not be published.


  1. Hi there! This is my first visit to your blog! We are a team of volunteers and starting a new initiative in a community in the same niche.
    Your blog provided us beneficial information to work on. You
    have done a extraordinary job!

  2. Its such as you learn my mind! You seem to understand so much about this, such as you wrote the
    e book in it or something. I believe that you can do with a
    few p.c. to power the message home a bit, but instead of that, this is fantastic blog.

    A great read. I’ll definitely be back.

  3. Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I’ve truly enjoyed surfing around your blog posts.
    In any case I will be subscribing to your rss feed and I hope you write again very
    soon! cheap flights 3gqLYTc

  4. magnificent submit, very informative. I ponder why the opposite specialists of
    this sector do not notice this. You must proceed
    your writing. I am sure, you’ve a great readers’ base already!

  5. What’s up colleagues, how is the whole thing, and what you desire to say on the topic of this article,
    in my view its genuinely remarkable in favor of me.

  6. I was recommended this web site by my cousin. I’m now not positive whether or not this put up is written via him as nobody else recognize such detailed approximately my trouble. You are amazing! Thank you!

  7. Greetings from Idaho! I’m bored at work so I decided to check out your site on my iphone during lunch break. I love the info you provide here and can’t wait to take a look when I get home. I’m shocked at how fast your blog loaded on my mobile .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, wonderful blog!

  8. Wow that was odd. I just wrote an very long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyway, just wanted to say wonderful blog!

  9. I like the valuable information you supply to your articles. I’ll bookmark your weblog and take a look at again here regularly. I am relatively certain I will be informed lots of new stuff right right here! Good luck for the next!

  10. I am glad for commenting to let you be aware of of the fantastic encounter my friend’s girl gained using your web page. She came to understand plenty of details, most notably what it is like to have an amazing helping character to make certain people with no trouble learn about several impossible subject areas. You truly surpassed people’s desires. Thank you for showing such effective, dependable, educational as well as easy tips about the topic to Jane.

  11. Nice post. I learn something new and challenging on websites I stumbleupon every day. It will always be exciting to read content from other authors and practice something from other websites.

  12. Today, while I was at work, my cousin stole my apple ipad and tested to see if it can survive a 30 foot drop, just so she can be a youtube sensation. My apple ipad is now broken and she has 83 views. I know this is entirely off topic but I had to share it with someone!

  13. I have been surfing on-line greater than 3 hours as of late, yet I by no means found any interesting article like yours. It’s lovely value enough for me. Personally, if all site owners and bloggers made just right content as you probably did, the web shall be much more useful than ever before.

  14. I and also my friends have been checking the excellent things on your web blog then quickly came up with a terrible feeling I had not thanked you for those tips. All the young boys were thrilled to see them and now have absolutely been having fun with them. I appreciate you for indeed being very helpful as well as for making a decision on certain great subject matter most people are really desperate to learn about. Our own honest apologies for not saying thanks to earlier.

  15. I needed to send you this very little remark to help thank you so much as before for those great knowledge you’ve featured here. It’s really unbelievably open-handed with people like you to make freely exactly what a lot of people could possibly have offered for sale for an e-book to generate some bucks for themselves, certainly considering that you might well have tried it in the event you desired. Those pointers as well acted to provide a good way to be sure that some people have the identical zeal much like mine to see lots more when it comes to this issue. I’m sure there are a lot more pleasurable sessions up front for people who browse through your site.

  16. I do agree with all of the ideas you’ve presented in your post. They are really convincing and will definitely work. Still, the posts are very short for beginners. Could you please extend them a bit from next time? Thanks for the post.

  17. Hmm it seems like your website ate my first comment (it was extremely long) so I guess I’ll just sum it up what I submitted and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I too am an aspiring blog writer but I’m still new to the whole thing. Do you have any tips and hints for first-time blog writers? I’d really appreciate it.

  18. The other day, while I was at work, my cousin stole my iPad and tested to see if it can survive a thirty foot drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad is now destroyed and she has 83 views. I know this is completely off topic but I had to share it with someone!

  19. I’m writing to make you be aware of of the amazing encounter my cousin’s girl went through studying your web page. She noticed so many issues, which included how it is like to possess an awesome giving mood to have certain people clearly comprehend a number of complicated issues. You truly surpassed visitors’ expectations. Thanks for displaying those important, healthy, revealing and also easy guidance on your topic to Evelyn.

  20. Its like you read my mind! You seem to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with some pics to drive the message home a bit, but instead of that, this is magnificent blog. A great read. I’ll definitely be back.

  21. Its like you read my mind! You seem to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with a few pics to drive the message home a bit, but instead of that, this is wonderful blog. A fantastic read. I will definitely be back.

  22. Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I’ve truly enjoyed surfing around your blog posts. After all I’ll be subscribing to your feed and I hope you write again soon!|

  23. Hello There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article. I’ll make sure to bookmark it and come back to read more of your useful info. Thanks for the post. I will certainly comeback.|

  24. I’m really loving the theme/design of your website. Do you ever run into any web browser compatibility issues? A small number of my blog audience have complained about my site not working correctly in Explorer but looks great in Firefox. Do you have any recommendations to help fix this problem?|

  25. Hi, I do think this is a great site. I stumbledupon it 😉 I am going to return once again since I book marked it. Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to guide other people.|

  26. Flash is already installed on my work computer, however firefox is not communicating with it for some odd reason. I can not reinstall flash because like i said this is my works computer, therefore i need admin rights to install flash. So how can i make Firefox work with the flash thats already been installed by admin?. . thanks!.

  27. My brother recommended I might like this blog. He was entirely right. This post truly made my day. You can not imagine simply how much time I had spent for this info! Thanks!

  28. I have a blog on Blogspot that I’ve been trying to customize with my own banner, but I can’t seem to figure out where to do this 😛 A site where I could make a banner would be helpdul, too. If anyone has any directions they could give me to help me out with this, that would be awesome. Thank you!.

  29. Everyone says you can’t move a primary Tumlbr blog without deleting the account, but what about a secondary blog? I have two accounts, one that I use and one that I just started. I don’t use the primary blog on the old one, but I do use a secondary blog on the same account. Is there any way I can move that secondary blog to my new account as a secondary blog as well? . Thanks!.

  30. Hey There. I discovered your blog the usage of msn. That is an extremely smartly written article. I will make sure to bookmark it and come back to read extra of your useful info. Thank you for the post. I will definitely return.

  31. We want to start a celebrity blog, like Perez Hilton. But how do we create a blog, with two people writing? Also how do we get celebrity gossip? We would like to know all the steps to get this blog popular in the world and how to start it..

  32. Whats up very nice web site!! Guy .. Excellent .. Amazing .. I’ll bookmark your web site and take the feeds also…I’m satisfied to search out so many helpful information right here within the publish, we want develop more techniques on this regard, thank you for sharing. . . . . .

  33. Thank you for your entire efforts on this blog. My mother takes pleasure in conducting internet research and it’s easy to understand why. Most people learn all concerning the compelling form you provide functional tips and tricks by means of the blog and in addition attract contribution from other individuals on this subject and our own princess is always being taught a lot. Take advantage of the rest of the year. You’re the one conducting a splendid job.

  34. Simply want to say your article is as astonishing. The clarity on your put up is just spectacular and that i can think you are an expert on this subject. Well along with your permission let me to take hold of your feed to stay updated with impending post. Thank you one million and please keep up the enjoyable work.

  35. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d without a doubt donate to this excellent blog! I guess for now i’ll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my Google account. I look forward to new updates and will talk about this site with my Facebook group. Talk soon!

  36. Hey there! Would you mind if I share your blog with my myspace group? There’s a lot of people that I think would really enjoy your content. Please let me know. Thank you

  37. Good day! This is kind of off topic but I need some advice from an established blog. Is it hard to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about creating my own but I’m not sure where to start. Do you have any tips or suggestions? Thank you

  38. I actually wanted to send a quick note to appreciate you for those amazing ways you are posting at this site. My prolonged internet search has at the end been rewarded with brilliant facts and techniques to talk about with my pals. I would tell you that most of us site visitors are really lucky to live in a perfect website with many awesome individuals with interesting plans. I feel quite grateful to have seen your entire website page and look forward to many more awesome moments reading here. Thanks a lot once again for all the details.

  39. I really like your blog.. very nice colors & theme. Did you create this website yourself or did you hire someone to do it for you? Plz respond as I’m looking to create my own blog and would like to know where u got this from. thanks a lot

  40. It’s appropriate time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I’ve read this post and if I could I want to suggest you few interesting things or tips. Maybe you could write next articles referring to this article. I wish to read even more things about it!

  41. Magnificent items from you, man. I have have in mind your stuff prior to and you are simply extremely excellent. I actually like what you’ve obtained here, really like what you are stating and the way in which wherein you are saying it. You are making it entertaining and you continue to take care of to stay it sensible. I can’t wait to read much more from you. This is actually a terrific website.

  42. Hey very cool web site!! Man .. Beautiful .. Amazing .. I will bookmark your web site and take the feeds also…I’m happy to find a lot of useful info here in the post, we need work out more techniques in this regard, thanks for sharing. . . . . .

  43. I blog frequently and I really appreciate your information. This great article has truly peaked my interest. I am going to bookmark your site and keep checking for new information about once per week. I subscribed to your RSS feed as well.

  44. Attractive section of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to assert that I acquire in fact enjoyed account your blog posts. Any way I’ll be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently quickly.

  45. Cool blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere? A theme like yours with a few simple tweeks would really make my blog jump out. Please let me know where you got your design. Cheers

  46. Howdy! I know this is kinda off topic nevertheless I’d figured I’d ask. Would you be interested in trading links or maybe guest authoring a blog post or vice-versa? My website addresses a lot of the same subjects as yours and I believe we could greatly benefit from each other. If you happen to be interested feel free to send me an email. I look forward to hearing from you! Excellent blog by the way!

  47. 918kissเครดิตฟรี300ไม่ต้องฝาก สล็อตแจกเครดิตฟรี500ไม่ต้องฝาก2019 สล็อตแจกฟรีเครดิตไม่ต้องฝาก live221234 สมัครเว็บพนัน slotฝาก1บาทฟรี99บาท สล็อตsa สมัครจีคลับฟรี rb88 เกมในgba สล็อตโจ๊กเกอร์168 ดาวน์โหลดสล็อต999 thaislot888 live22thslot slot777casino slot777casino สล็อตเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก2018 เล่นฟรีได้เงินจริง สล็อตฟรีเครดิตถอนได้2019 live22สมัคร rb88 jokerth99 เว็บเงินฟรี ยาเสน่ห์ประจำเดือน ฝาก100ได้300 rb88 ฟรีเครดิตล่าสุด joker123ฟรีเครดิต สล็อตมาเฟีย gc99168 slotฝากขั้นต่ำ50บาท แจกเครดิตฟรี300ไม่ต้องฝาก live22jackpot168 สมัครkiss918 ยาเสน่ห์ประจำเดือน เกมในgba rb88 live22สมัคร เว็บพนันออนไลน์แจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก สล็อตแจกฟรีเครดิตไม่ต้องฝาก บาคาร่าแจกเครดิต 777สล็อต pussy888สมัคร ace333โบนัส100 ตุ๊กตาสล็อต jokerslot888 ดาวน์โหลดสล็อต999 mafia88เครดิตฟรี สล็อตufabet สมัครเล่นสล็อตออนไลน์ 10นิ้วสล็อตพอร์ต slot999เครดิตฟรี live22สมัคร 77ww2 มาเฟียสล๊อต เกมออนไลน์เล่นได้เงิน เว็บพนันออนไลน์แจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก jokerth99 สล็อตแจกเครดิตฟรี500ไม่ต้องฝาก2019 สล็อตแจกฟรีเครดิตไม่ต้องฝาก สล็อต55 เล่นสล็อต918kiss สล็อตแจกฟรีเครดิตไม่ต้องฝาก แจกเครดิตฟรี300ไม่ต้องฝาก live221234 sbobetmember thaislot888 ฝาก100ได้300 สมัครจีคลับฟรี mafia88เครดิตฟรี slotฝากขั้นต่ำ50บาท แจกเครดิตฟรี100

  48. เว็บเกมเถื่อน เคดิตฟรีไม่ต้องฝาก เว็ปบอล แจกเครดิตฟรี1000ไม่ต้องฝาก2019 สมัครเป็นเอเย่น918kiss เกมสล็อต777 สูตรบาคาร่าts911 การ์ตูนที่มีสล็อต แจกเครดิตฟรี500ไม่ต้องฝาก2562 เว็บเล่นสล็อตฟรีได้เงินจริง 918kissแจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝากถอนได้2018 rb88 เกมออนไลน์แจกเครดิตฟรี เล่นไพ่ออนไลน์ เว็ปบอล เว็บเล่นสล็อตฟรีได้เงินจริง เว็บเกมเถื่อน เกมออนไลน์แจกเครดิตฟรี สูตรบาคาร่าเป่าจินจง 918kissรับเครดิตฟรี เฟิร์สสล็อต สล็อตขี้เกียจ สล็อตออนไลน์88 วิธีลบeset slotยิงปลา สล็อตฟรีเครดิตถอนได้ scr888สล็อตออนไลน์ สล็อต777ออนไลน์ แจกเครดิตฟรี500ไม่ต้องฝาก2562 w588สล็อต 918kissฟรีเครดิต2019 สล็อตฟรีเครดิต2018 rb88 สล็อตpciexpressx16 เกมสล็อต777 rb88 918kissฝากถอนไม่มีขั้นต่ํา สมัครสล็อตออนไลน์ฟรีเครดิต แจกเครดิตฟรี200ไม่ต้องฝาก เคดิตฟรีไม่ต้องฝาก slotwinner55 slotmafia เกมส์abc สมัครtumblr rb88 แจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก ace333ฟรีเครดิต2018 การเล่นบาคาร่าให้ได้เงิน slotยิงปลา jokerslot96 jokerslot96 เกมออนไลน์แจกเครดิตฟรี xoslot777 แจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก เว็บพนันสล็อต สล็อตบอล เครดิตฟรีไม่ต้องฝากไม่ต้องแชร์ถอนได้ 918kissฝากถอนไม่มีขั้นต่ํา แจกเครดิตฟรี200ไม่ต้องฝาก baccaratgame สมัครเล่น สล็อต888ฟรีเครดิต2020 แอพสล็อตยืนยันตัวต้นรับเครดิตฟรี เกมออนไลน์เงินจริง สมัครlive22slot heng666v3 เครดิตฟรีไม่ต้องฝาก2019ล่าสุดไม่ต้องแชร์ แจกเครดิตฟรี500ไม่ต้องฝาก2562 jokerslot96 แจกฟรี300 เอเชียนเกมส์ถ่ายทอดสด แจกฟรี500

  49. I want to express my thanks to this writer just for rescuing me from this circumstance. After researching throughout the the net and obtaining tricks that were not beneficial, I believed my entire life was done. Living minus the strategies to the difficulties you’ve sorted out all through the post is a serious case, and those which could have negatively affected my entire career if I had not encountered your website. The expertise and kindness in touching all the things was precious. I don’t know what I would have done if I hadn’t discovered such a solution like this. I can at this point look ahead to my future. Thank you very much for the professional and effective help. I will not think twice to recommend your web blog to anyone who requires counselling on this subject matter.

  50. สมัครเล่นสล็อตออนไลน์ฟรี ไม่ต้องฝากถอนได้ rb88 วิธีเล่นสล็อตให้ได้เงิน slotfreecreditไม่ต้องฝาก วิธีเล่นสล็อตให้ได้เงิน มาเฟียslot บาคาร่าทรูวอลเล็ต viva9988มือถือ goldenslotสล็อต mafia88เครดิตฟรี rb88 สล็อต91 slotfreecreditไม่ต้องฝาก เครดิตฟรีไม่ต้องฝากไม่ต้องแชร์2019 สล็อตฟรีสปินไม่ต้องฝาก การเล่นบาคาร่าให้ได้เงิน 918kissบนpc สล็อตยิงปลา rb88 v2เกมออนไลน์ เครดิตฟรีไม่ต้องฝากไม่ต้องแชร์2019 สล็อตเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก รับเดิมพันฟรี สล็อตฟรีได้เงินจริง เกมlive22 สล็อตสปินฟรีถอนได้ 918kissเครดิตฟรี100 goldenslotสล็อต บาคาร่าทรูวอลเล็ต viewbet24pantip มาเฟีย88 777wwpantip เครดิตฟรีไม่ต้องฝากไม่ต้องแชร์2019 สล็อตล้างสมอง 918kissบนpc วิธีสับไพ่ สล็อตxo007 viva9988มือถือ เครดิตฟรี200ไม่ต้องฝาก slotfreecreditไม่ต้องฝาก 918kissเติมเงิน slot888online bnk48เจนสล็อต เครดิตฟรีไม่ต้องฝากก่อน2019 918kissเติมเงิน slotสมัครใหม่ได้รับเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก ตู้สล็อตมือสอง รับเดิมพันฟรี ตู้สล็อตมือสอง เครฟรีไม่ต้องฝาก2019 เล่นฟรีได้เงิน เครดิตฟรีxo goldenslotสล็อต เฮงเฮงเฮง666 rb88 สล็อตน้อย mafia88เครดิตฟรี การเล่นบาคาร่าให้ได้เงิน สมัครเกมส์ออนไลน์ viewbet24pantip เครดิตฟรีjoker บาคาร่าทรูวอลเล็ต แจกฟรีสล็อต สล็อตฟรีเครดิตไม่ต้องฝากเงินถอนได้ ฟรีเครดิตไม่ต้องฝากเงิน บาคาร่าทรูวอลเล็ต 918kissเครดิตฟรี100 live22ไม่มีขั้นต่ำ สมัครสล็อตจีคลับ เล่นสล็อตdatabet88 เฮงเฮงเฮง666

  51. A formidable share, I just given this onto a colleague who was doing slightly analysis on this. And he in actual fact purchased me breakfast as a result of I discovered it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for the treat! But yeah Thnkx for spending the time to debate this, I feel strongly about it and love reading extra on this topic. If possible, as you become expertise, would you mind updating your blog with more details? It’s highly helpful for me. Large thumb up for this blog publish!

  52. Excellent beat ! I would like to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a blog website? The account helped me a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

  53. Greetings! I know this is somewhat off topic but I was wondering which blog platform are you using for this site? I’m getting sick and tired of WordPress because I’ve had issues with hackers and I’m looking at options for another platform. I would be awesome if you could point me in the direction of a good platform.

  54. สูตรบาคาร่าexcel โหลดเกมเศรษฐีในคอม ฟรีเดิมพัน รวมเครดิตฟรี รวมเครดิตฟรี สล็อตยาถ่าย เกมส์คาสิโน เกมได้เงินจริง มาสคาร่าเกาหลี goldenslotสล็อต เครดิตฟรีไม่ต้องฝากก่อน2019 สมัครสล็อตออนไลน์ สมัครspin999 เกมสล็อตจีคลับ ฟรีเครดิตสล็อต2019 สล็อตsf บาคาร่าแจกฟรี 1688สล็อต เครดิตฟรี2020 แอปjoker pgslot รายการปากโป้งวันนี้ บาคาร่าพันทิป รายการปากโป้งวันนี้ pgslot บาคาร่าเว็บไหนดีpantip สูตรบาคาร่าexcel creditfreeslot รีบอร์นตอนที่186 pgslot สมัครspin999 100ฟรีสปิน การ์ตูนสล็อตเต็มเรื่อง 918kissหน้าเว็บ เกมได้เงินจริง gclub168rich รับเดิมพันฟรี หนังสล็อต บาคาร่า1688เครดิตฟรี บาคาร่าแจกฟรี บาคาร่าเว็บไหนดีpantip สล็อตที่เล่นง่ายที่สุด pgslot gclub168rich บาคาร่าเว็บไหนดีpantip สล็อตsf mafia007slot gclubออนไลน์เว็บไซต์ เครดิตฟรี1000ถอนได้2018 sexzy ยิงปลาออนไลน์ฟรีเครดิต ลบeset sacasinoฟรี300 สล็อตที่เล่นง่ายที่สุด webetthailand บาคาร่าออนไล สล็อตฝากtruewallet gclub168rich เว็บบาคาร่า สมัครspin999 เกมส์คาสิโน สมัครสล็อต999 ยิงปลาออนไลน์ฟรีเครดิต สมัครace333 3n2gclub สูตรบาคาร่าexcel แอปjoker เครดิตเล่นฟรี slot555 ดูหนังออนไลน์theavenger การ์ตูนสล็อตเต็มเรื่อง เครดิตฟรี2020

  55. Unquestionably believe that which you stated. Your favorite reason appeared to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

  56. I would like to thank you for the efforts you have put in writing this web site. I’m hoping the same high-grade web site post from you in the upcoming also. Actually your creative writing abilities has inspired me to get my own website now. Really the blogging is spreading its wings fast. Your write up is a great example of it.

  57. whoah this weblog is great i love reading your articles. Keep up the great paintings! You recognize, lots of persons are searching round for this info, you can aid them greatly.

  58. starbets99 พนันออนไลน์บนมือถือ เครดิตฟรีkiss918 สล็อตv บาคาร่าsagame168th gclub เว็บสล็อตแจกเครดิตฟรี สล็อต+เครดิต+ฟรี+100+ไม่+ต้อง+แชร์2020 เกมส์เครดิตฟรี ผ่านสล็อตเมชีน สล็อตเติมtruewallet gclub starvegas168 สมัครจีคลับฟรีเครดิต สล็อตที่นิยม slotแจกเครดิตฟรี สล็อต+เครดิต+ฟรี+100+ไม่+ต้อง+แชร์2020 เครดิตฟรีไม่ต้องฝากถอนได้ slotเติมtruewallet รวยเพื่อนคาราบาว มาเฟียเครดิตฟรี เกมส์คาสิโน การ์ตูนสล็อต ฟรีเครดิต100ไม่ต้องฝาก2019 บาคาร่าแจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝากถอนได้2019 สล็อตw88 slotxo89 สูตรบาคาร่า2016 ฝาก100ฟรี200 sbobetbaccarat starbet เกมส์เครดิตฟรี 918kissฟรี joker123club เกมส์คาสิโน สมัครjoker เกมส์ยิงปลาแจกเครดิตฟรี ฝาก100ฟรี200 โปร918kiss เว็บเล่นได้เงิน สล็อตเติมtruewallet สูตรบาคาร่าโหลดฟรี เว็บแทงบอลน่าเชื่อถือ เล่นสล็อตฟรีได้เงินจริง2018 สล็อตฟรีเครดิตถอนได้2019 สมัครจีคลับฟรีเครดิต เกมส์777 ฟรีเครดิต2019ไม่ต้องฝาก ผ่านสล็อตเมชีน บาคาร่าsagame168th caesar88casino gclub วิธีเล่นสล็อตออนไลน์ สล็อตแม็กซีน สมัครjoker123 การ์ตูนสล็อต เล่นสล็อตฟรีได้เงินจริง2018 avengerpantip บาคาร่าสมัครรับเงินฟรี เกมส์ยิงปลาแจกเครดิตฟรี เล่นสล็อตlive22 สล็อตเล่นฟรีไม่ต้องฝาก เครดิตฟรีล่าสุดไม่ต้องฝาก เกมส์เครดิตฟรี เครดิตฟรีไม่ต้องฝากถอนได้ slotฟรี100 gclub สล็อตยิงปลาออนไลน์ เกมส์777 สมัครงานคีย์ข้อมูลธนาคารกสิกรไทย สมัครสล็อต007 สล็อตw88

  59. เว็บสล็อตยอดนิยม ยิงปลาออนไลน์ฟรีเครดิต สมัครรับเครดิตฟรีไม่ต้องฝากไม่ต้องแชร์ สล็อตฟรีเครดิตไม่ต้องฝากเงิน2019 สล็อตibosport เงินฟรีถอนได้ live22free avengerpantip slot199 gclub gclub เกมสล็อตเงินจริง แอพjoker สล็อตผลไม้ออนไลน์ เกมส์โจ๊กเกอร์ แจกฟรีเครดิตไม่ต้องฝาก2019 ยิงปลาออนไลน์ฟรีเครดิต สมัครบาคาร่าไม่มีขั้นต่ํา คาสิโนออนไลน์ใหม่ gclub ฟรีเครดิต2019 jokerฝากถอน 918kissสมัคร แจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝากไม่ต้องแชร์ สมัครบาคาร่าไม่มีขั้นต่ํา ฟรีเครดิต300ไม่ต้องฝาก spin999 สมัครเป็นเอเย่น918kiss เกมเศรษฐีออฟไลน์ ยิงปลาไม่มีขั้นต่ํา โปรโมชั่นเครดิตฟรี 77ww2 สมัครสล็อต999 เกมยิงปลาโจ๊กเกอร์ slot199 สล็อต007มาเฟีย ฟรีเครดิต300ไม่ต้องฝาก วิธีเล่นสล็อตให้ได้เงิน cq9สล็อต คาสิโนออนไลน์เว็บไหนดี sexcy jokerหน้าเว็บ สมัครเป็นเอเย่น918kiss สล็อต188 avengerpantip เครดิตฟรีเทิร์น1เท่า เครดิตฟรีเทิร์น1เท่า คาสิโนออนไลน์ใหม่ สล็อตเครดิตฟรี300 slotค่ายjdb เกมพนันออนไลน์2019 gclub 918kissme slot199 jokerหน้าเว็บ avengerpantip สล็อตibosport เกมเศรษฐีออฟไลน์ สล็อตjdb สล็อตw588 slot1688line ace333ฟรีเครดิต2018 casinosbobetcom1 เดี่ยว11สล็อต สล็อตzootopia โบนัสเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก สล็อตฟรีเครดิตไม่ต้องฝากเงิน2019 slotค่ายjdb สูตรบาคาร่าbet2you sexcy เว็บพนันออนไลน์แจกเครดิตฟรีไม่ต้องฝาก ฟรีสปินไม่ต้องฝาก2019

  60. Admiring the hard work you put into your blog and detailed information you provide. It’s good to come across a blog every once in a while that isn’t the same old rehashed material. Great read! I’ve saved your site and I’m adding your RSS feeds to my Google account.

News Feed